دوره و شماره: دوره 5، شماره 4، زمستان 1404 

بررسی عددی تأثیر هندسه پره‌های خطی، سهموی و رادیکالی بر عملکرد ذوب ماده تغییرفازدهنده RT35 در مبدل حرارتی سه‌لوله‌ای

صفحه 482-503

https://doi.org/10.22034/masm.2026.740745

طاهره حسنی جلیلیان، اشکان غفوری

چکیده رسانایی گرمایی پایین مواد تغییرفازدهنده چالش اصلی در کاربرد گسترده آن‌ها در سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی گرمای نهان محسوب می‌شود. در پژوهش حاضر، تأثیر استفاده از پره‌های با هندسه منحنی‌شکل بر بهبود نرخ ذوب ماده تغییرفازدهنده RT35 در یک مبدل حرارتی سه‌لوله‌ای به‌صورت عددی و دوبعدی مورد بررسی قرار گرفته است. شبیه‌سازی‌ها با استفاده از نرم‌افزار دینامیک سیالات محاسباتی انسیس فلوئنت و با به‌کارگیری روش آنتالپی-تخلخل انجام شده است. تأثیر دو پارامتر کلیدی شامل تعداد پره‌های خطی (۳، ۴ و ۵ تایی) و شکل هندسی پره‌ها (خطی، سهموی و رادیکالی) بر کسر حجمی مایع، توزیع دما و میدان سرعت در فرآیند ذوب مطالعه گردید. نتایج نشان می‌دهد که افزایش تعداد پره‌های خطی از ۳ به ۵ تایی، کسر حجمی را در زمان ۶۰۰ ثانیه به‌ترتیب ۲۷ و ۴۱ درصد افزایش می‌دهد و دمای ماده تغییرفازدهنده را تا ۱۵ درجه کلوین بهبود می‌بخشد. با مقایسه اشکال مختلف پره، مشخص گردید پره‌های سهموی و رادیکالی در زمان ۴۰۰ ثانیه، کسر حجمی را ۱۳ درصد نسبت به حالت خطی افزایش می‌دهند. همچنین زمان ذوب کامل در حالت پره سهموی پنج‌تایی نسبت به پره خطی پنج‌تایی ۵۰ درصد و نسبت به حالت سه‌تایی خطی ۶۸ درصد کاهش می‌یابد. به‌طور کلی، پره‌های با انحنای بیشتر به‌دلیل افزایش نیروی شناوری و بهبود جریان جابجایی آزاد، عملکرد حرارتی بهتری از خود نشان می‌دهند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در طراحی بهینه مبدل‌های حرارتی ذخیره‌ساز انرژی با کاربرد در سیستم‌های تهویه مطبوع، کلکتورهای خورشیدی و بازیافت حرارت صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.

تحلیل ارتعاشات تیرهای کامپوزیتی با ساختار لایه ای عمودی بر اساس تئوری تیر تیموشنکو

صفحه 504-526

https://doi.org/10.66224/masm.2026.2093181.1193

سعید ابوالقاسمی

چکیده این مقاله به معرفی یک آرایش لایه ای عمودی برای تیرهای کامپوزیتی و بررسی اثر آن بر رفتار ارتعاشی تیر می پردازد. بدین منظور ابتدا معادلات حاکم بر مساله با استفاده از تئوری تیموشنکو بدست می آیند. سپس با تعریف روابط ساختاری برای دو نوع آرایش لایه‌ای، شامل آرایش افقی متداول در تیرهای کامپوزیتی و آرایش عمودی پیشنهادی، معادلات حاکم بر حسب میدان جابجایی تیر نوشته شده که به صورت یک دستگاه معادلات دیفرانسیل کوپل شده می باشند. در ادامه با توسعه یک روش تحلیلی، معادلات حاکم بدون نیاز به جداسازی و به صورت همزمان حل شده و فرکانس های طبیعی تیر محاسبه می شوند. نتایج حاصل از تحلیل فرکانس طبیعی برای دو آرایش لایه ای افقی و عمودی و برای شرایط مرزی و لایه چینی های مختلف، ارائه و با یکدیگر مقایسه می شوند. نتایج نشان می‌دهند که در آرایش لایه‌ای عمودی، برخلاف آرایش افقی، امکان کنترل و بهینه‌سازی فرکانس طبیعی تیر از طریق تغییر زاویه الیاف وجود دارد. این ویژگی می‌تواند از دیدگاه طراحی سازه‌های کامپوزیتی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد و امکان دستیابی به تیرهایی با ویژگی‌های دینامیکی مطلوب برای کاربردهای خاص را فراهم سازد.

بررسی، تحلیل حساسیت و بهینه سازی پارامترهای موثر هندسه زبری صفحات جاذب هواگرمکن های خورشیدی با هندسه vشکل تکرار شونده بر روی عدد ناسلت

صفحه 527-550

https://doi.org/10.66224/masm.2026.2087180.1186

سعید طهماسبی، عبدالرضا مقدسی، حامد صفی خانی

چکیده هواگرمکن های خورشیدی در محدوده وسیعی برای صرفه جویی در مصرف انرژی به ویژه در مواردی که به دماهای زیادی نیاز نیست، استفاده می‌شوند. از جمله کاربردهای آن می‌توان به گرمایش فضا، شیرین سازی آب و خشک کردن طیفی از محصولات؛ از جمله محصول های دریایی که به طور مستمر مورد استفاده قرار می‌گیرد نام برد. از آنجایی که بازدهی حرارتی هواگرم کن های خورشیدی پایین میباشد، لذا عمده تحقیقات در بررسی انواع زبری ها از نظر شکل، اندازه و جهت گیری با توجه به جهت جریان سعی در رسیدن به یک آرایش و هندسه بهینه از زبری ها را دارند.

در این مقاله سعی گردیده تا مقدار عدد ناسلت در کانال مستطیلی شکل و دارای زبری مصنوعی با آرایش v شکل به صورت تکرار شونده یک هواگرم‌کن و نحوه تغییر این پارامترها با توجه به هندسه زبری ها و پارامترهای عملیاتی مورد بررسی و بهینه سازی قرار گیرد، در این مقاله ضمن بررسی هواگرم کن های خورشیدی و هندسه زبری صفحات جاذب آنها، یک تحلیل روشمند با بهره گیری از روش مدلسازی آماری، تحلیل حساسیت سوبل با توجه به پارامترهای مهم ورودی فرایند شامل عدد رینولدز، ارتفاع نسبی شیار، گام نسبی شیار و زاویه برخورد در هندسه ناهمواری های مصنوعی صفحه جاذب هواگرم کن خورشیدی بر روی رفتار پاسخ‌های خروجی عدد ناسلت صورت پذیرفته است.در این مقاله همچنین از بهینه‌سازی تک هدفه به منظور دستیابی به بیشترین مقدار عدد ناسلت به روش الگوریتم آماری درینگر پرداخته شده است.

ساخت غشای انتخاب پذیر تبادل کاتیونی ناهمگن با استفاده از چارچوب های فلزی-آلی سنتزی برای حذف یون های فلزی سنگین از آب

صفحه 551-567

https://doi.org/10.61186/masm.2025.2052107.1151

صبا سهراب نژاد، سید محسن حسینی، فهیمه پرویزیان، محمدیاسر معصومی

چکیده در این پژوهش غشای انتخاب پذیر تبادل کاتیونی ناهمگن بر پایه چارچوب های فلزی آلی (MOF) ساخته شد و برای حذف یون های فلزی سنگین از محلول های آبی در سیستم الکترودیالیز مورد استفاده قرار گرفت. ذرات MIL-101 (Fe) با استفاده از یک روش آسان شیمیایی سنتز شدند و به عنوان ذرات افزودنی به درون ماتریس غشای تبادل یونی معرفی گردید. غشاها در غلظت های مورد نظر از ذرات افزودنی(۰، ۵/۰، ۱، ۵/۱، ۲، ۳ ٪ وزنی) ، به روش قالب گیری محلول ساخته شده و سپس تاثیر نانوذرات افزودنی بر روی ساختار غشا، خواص‌ الکتروشیمیایی، و عملکرد کلی در سیستم الکترودیالیز مورد مطالعه قرار گرفت. ذرات سنتز شده و غشاهای ساخته شده بوسیله آنالیزهای FTIR ، FESEM ، EDX و AFM مورد بررسی قرار گرفتند. تصاویر FESEM و EDX توزیع یکنواخت ذرات MIL-101 (Fe) در ساختار غشا را نشان داد. به کار گیری ذرات MIL-101 (Fe) در ساختار غشاها منجر به افزایش آبدوستی سطحی گردید. محتوای آب غشاهای اصلاح شده در مقایسه با نمونه پایه به طور چشمگیری افزایش یافت. پتانسیل غشا، عدد انتقال و انتخاب پذیری با افزایش غلظت ذرات افزودنی تا ۵/۱ درصد وزنی افزایش یافتند و سپس از مقدار آن ها کاسته شد. غشاهای MIL-101 (Fe) نمایش قابل ملاحظه ای در حذف یون های سرب داشتند، به طوری که نمونه اصلاح شده ۲ درصد وزنی ذرات MIL-101 (Fe) یک افزایش چشمگیر ۱۹۰ درصدی را نسبت به غشای پایه نشان داد. نتایج این مطالعه برای فرایندهای الکتروغشایی به ویژه الکترودیالیز برای تصفیه آب مفید است.

برهم‌کنش دینامیکی تیرک نوسانی میکروسکوپ نیروی اتمی و سلول‌های اپیتلیال کبد انسانی: تحلیل مشخصه‌های مکانیکی سلولی

صفحه 568-589

https://doi.org/10.66224/masm.2026.2105527.1206

علی صادقی، شاهرخ شجاعی، منصوره لفوتی، فریماه مهین شفیعی

چکیده در این پژوهش، خواص نانومکانیکی و پاسخ دینامیکی سلول‌های سالم و سرطانی کبد انسانی قبل و بعد از درمان با استفاده از میکروسکوپ نیروی اتمی بررسی شد. مدول یانگ سلول‌های سالم و سرطانی به‌ترتیب 2.940±1.069kPa و 0.785±0.282kPa به‌دست آمد. بطور کلی طبق انتظارات، مدول الاستیک در سلولهای سرطانی کمتر از سلول سالم بوده، اما چسبندگی در سلولهای سرطانی از سلولهای بیشتر است. درمان با سیس‌پلاتین، پلاسمای سرد اتمسفری و ترکیب این دو روش موجب افزایش مدول یانگ سلول‌های سرطانی به‌ترتیب تا 2.218، 2.780 و 3.660±1.811 کیلوپاسکال شد. همچنین، افزایش سختی سلول‌ها باعث انتقال فرکانس تشدید تیرک AFM به مقادیر بالاتر گردید؛ به‌گونه‌ای که فرکانس مد اول از 3.98 kHz به 4.35 kHz افزایش یافت. مدل تحلیلی مبتنی بر تئوری تیر تیموشنکو و مدل تماس DMT با نتایج تجربی و شبیه‌سازی المان محدود تطابق مناسبی داشت و خطای آن کمتر از 7.205% بود. نتایج نشان می‌دهد که ترکیب مشخصه‌یابی نانومکانیکی و تحلیل دینامیکی AFM می‌تواند روشی دقیق و غیرمخرب برای ارزیابی خواص مکانیکی سلول‌های سرطانی و اثربخشی درمان باشد.

استفاده از روش کنترل غیر خطی مود لغزشی جهت مدلسازی فرآیند نانومنیپولیشن با استفاده از میکروسکوپ نیروی اتمی

صفحه 590-618

https://doi.org/10.61186/masm.2026.2073922.1171

زهره مرادی، محسن شفیعی راد، علیرضا فرجی

چکیده پیشرفت‌های اخیر در نانوفناوری نیاز به روش‌های دقیق و پایدار برای منیپولیشن ذرات زیستی و غیرزیستی را پررنگ کرده است. در این میان، میکروسکوپ نیروی اتمی (AFM) به دلیل قابلیت بالای آن در ایجاد تماس کنترل‌شده و ثبت جابه‌جایی‌های بسیار کوچک، یکی از ابزارهای کلیدی محسوب می‌شود. با این حال، پایداری تماس میان نوک سوزن و ذره و جلوگیری از لغزش‌های ناخواسته، به‌ویژه در برخورد با هندسه‌های پیچیده، همچنان یک چالش مهم است. در این پژوهش، یک چارچوب مدل‌سازی دینامیکی همراه با کنترل مبتنی بر مود لغزشی برای بهبود عملکرد AFM در فرآیند منیپولیشن ارائه شده است. نتایج شبیه‌سازی نشان داده است که کنترل‌کننده طراحی‌شده قادر است موقعیت و زاویه سوزن را با دقت بالا پایدار نگه دارد. بررسی سه هندسه ذره شامل کروی، استوانه‌ای و استوانه پخ‌خورده آشکار ساخت که میزان لغزش با پیچیده‌تر شدن سطح افزایش می‌یابد؛ به‌گونه‌ای که ذرات کروی کمترین لغزش (۳.۴٪) و ذرات استوانه پخ‌خورده بیشترین لغزش (۴.۸٪) را ایجاد کردند. همچنین مقایسه سه نوع تیرک نشان داد که تیرک V-شکل با لغزش ۲.۱٪ و کاهش قابل توجه نوسانات زاویه‌ای بهترین عملکرد را داشته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیب مدل‌سازی دقیق و کنترل مبتنی بر مود لغزشی می‌تواند راهکاری مؤثر برای توسعه سیستم‌های AFM و گسترش کاربرد آن در حوزه‌های زیستی و مهندسی بافت باشد.

تحلیل عملکرد مکانیکی و ساختاری اتصال آلیاژهای آلومینیومی غیرهم نام AA5052/AA1200 حاصل از فرآیندهای FSW و GTAW

صفحه 619-637

https://doi.org/10.22034/masm.2026.741608

حمیدرضا رضایی آشتیانی، داود باقری

چکیده دستیابی به استحکام اتصال مناسب دو یا چند ورق با آلیاژ های مختلف از اهمیت ویژه ای برخوردار است. از روش های مرسوم جهت تولید ورق های دو جنسی استفاده از فرآیند جوشکاری ذوبی شامل جوش قوس الکتریکی با الکترود غیر مصرفی تنگستن(GTAW) و جوشکاری حالت جامد اصطکاکی اغتشاشی(FSW) می باشد. هدف از این پژوهش، بررسی نتایج حاصل از آزمون های مربوط به خواص مکانیکی و ساختار میکروسکوپی نمونه های دوجنسی متشکل از آلیاژ های غیر همنام آلومینیوم شاملAA5052 و AA1200 که به دو روش جوشکاری قوسی گاز-تنگستن (تیگ) و FSW به یکدیگر متصل شده اند، می باشد. نتایج حاصل از آزمون‌های مکانیکی نشانگر این موضوع بوده است که در نمونه‌های جوشکاری‌شده به روش FSW گسیختگی در منطقه جوش رخ می دهد. درصورتیکه در نمونه‌های جوشکاری‌شده به روش تیگ شکست در فلز پایه رخ داد. همچنین نتایج آزمون ریزسختی حاکی از سختی بالاتر در ناحیه جوش نمونه‌ جوشکاری شده به روش تیگ به دلیل استفاده از فیلر 5356 ER در مقایسه با روش FSW است. نهایتاً با تحلیل و مقایسه نتایج آزمون کشش، مشخص گردید که روش تیگ در اتصال برخی از ورق ها عملکرد بهتری نسبت به FSW از خود نشان می‌دهد.